- Ułaskawienie -

Na czym polega ułaskawienie?

Prawo łaski, zwane też potocznie ułaskawieniem, to zagwarantowane konstytucyjnie uprawnienie Prezydenta RP. Stosownie do treści art. 139 Konstytucji „Prezydent Rzeczypospolitej stosuje prawo łaski. Prawa łaski nie stosuje się do osób skazanych przez Trybunał Stanu”.

Ułaskawienie jest instytucją, na mocy której kara nałożona przez sąd jest całkowicie lub częściowo darowana. W przeciwieństwie jednak do uniewinnienia, ułaskawienie nie zmienia treści wyroku ani nie podważa winy osoby na jego mocy skazanej. Osoba ułaskawiona jest więc nadal uznawana jest za winną popełnionego czynu, zostaje ona jednak pozbawiona konsekwencji prawnych, które pierwotnie wymierzył sąd.

Jak wygląda procedura związana z ułaskawieniem?

Prośbę o ułaskawienie w pierwszej kolejności przedstawia się sądowi, który wydał w sprawie wyrok w pierwszej instancji. Sąd rozpoznaje prośbę o ułaskawienie w takim samym składzie, w jakim orzekał. Rozpoznając prośbę o ułaskawienie, sąd ma w szczególności na względzie zachowanie się skazanego po wydaniu wyroku, rozmiary wykonanej już kary, stan zdrowia skazanego i jego warunki rodzinne, naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, a przede wszystkim szczególne wydarzenia, jakie nastąpiły po wydaniu wyroku. Stan zdrowia może uzasadniać wydanie pozytywnej opinii o ułaskawieniu, gdy zagraża życiu skazanego lub skazany cierpi na schorzenia, które w sposób trwały uniemożliwiają wykonanie kar

Prośbę o ułaskawienie zaopiniować muszą sądy, które w sprawie orzekały. Jeśli w sprawie takiej orzekał tylko sąd pierwszej instancji i wyda on opinię pozytywną – przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta sprawy wraz ze swoją opinią, a w razie braku podstaw do wydania opinii pozytywnej – pozostawia prośbę bez dalszego biegu. Jeżeli zaś w sprawie, w której wniesiono prośbę o ułaskawienie, orzekał także sąd odwoławczy, sąd pierwszej instancji przesyła mu akta lub niezbędne ich części wraz ze swoją opinią. Sąd odwoławczy pozostawia prośbę bez dalszego biegu tylko wtedy, gdy wydaje opinię negatywną, a opinię taką wydał już sąd pierwszej instancji; w innych wypadkach sąd odwoławczy przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta wraz z opiniami.

Nadanie prośbie o ułaskawienie dalszego biegu przez Prokuratora Generalnego możliwe będzie więc jeśli choć jeden z sądów wydał opinię pozytywną. W takim przypadku Prokurator Generalny przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej prośbę o ułaskawienie wraz z aktami sprawy i swoim wnioskiem.

Czy można ponownie złożyć wniosek o ułaskawienie?

Ponowna prośba o ułaskawienie, wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej prośby, może być przez sąd pozostawiona bez rozpoznania. Trzeba pamiętać zatem o potrzebie przygotowania prośby w sposób rzetelny i właściwy.

Czy kara może zostać wstrzymana lub udzielona przerwa do czasu rozpoznania wniosku o ułaskawienie?

Jeśli sąd wydający opinię oraz Prokurator Generalny uznają, że zachodzą szczególnie ważne powody przemawiają za ułaskawieniem, zwłaszcza gdy uzasadnia to krótki okres pozostałej do odbycia kary, mogą wstrzymać wykonanie kary lub zarządzić przerwę w jej wykonaniu do czasu ukończenia postępowania o ułaskawienie. Zgodnie więc z powyższym – już na etapie rozpoznawania prośby o ułaskawienie, osoba skazana może uzyskać przerwę w wykonywanej karze bądź kara ta może zostać wstrzymana, co będzie stanowić ułatwienie w szczególności w odniesieniu do osób odbywających karę pozbawienia wolności.

Zakres świadczonych usług dotyczących ułaskawienia:

przygotowanie prośby o ułaskawienie;
przygotowanie kolejnej prośby o ułaskawienie, jeżeli sąd pozostawił pierwotną prośbę bez rozpoznania;
pomoc w uzyskaniu wsparcia odpowiednich organizacji i instytucji.

Masz problem? Potrzebujesz wsparcia w zakresie kwestii związanych z ułaskawieniem? Nie zwlekaj!

Skontaktuj się z nami!

FAQ - Najczęściej zadawane pytania

Co to jest ułaskawienie w polskim systemie prawnym?

Ułaskawienie to akt darowania lub złagodzenia kary przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, który może dotyczyć całkowitego darowania kary, jej zmniejszenia, złagodzenia środków karnych lub innych konsekwencji wyroku. Jest to narzędzie wyrazu humanitaryzmu i łaski, przewidziane w Konstytucji RP (art. 139) i Kodeksie postępowania karnego (rozdział 59). Ułaskawienie może dotyczyć także zatarcia skazania, co ma wymiar prawny i społeczny.

Kto może złożyć wniosek o ułaskawienie?

Wniosek może złożyć: sam skazany, jego obrońca, najbliżsi krewni: małżonek, rodzeństwo, osoby pozostające w stałym pożyciu, osoby uprawnione do składania środków odwoławczych w sprawie skazanego. Wniosek składa się za pośrednictwem sądu, który wydał wyrok pierwszej instancji. W praktyce można skierować go też bezpośrednio do Prezydenta RP lub innych organów postępowania ułaskawieniowego.

Jakie informacje powinien zawierać wniosek o ułaskawienie?

Dane osoby skazanej oraz sygnaturę akt i sądu prowadzącego sprawę, uzasadnienie wskazujące powody i przesłanki zachęcające do darowania lub złagodzenia kary, takie jak zmiana postawy, przebyte leczenie, skrucha, trudna sytuacja osobista, itp., dokumenty potwierdzające wskazane okoliczności oraz listy polecające lub inne rekomendacje, oświadczenie o zgodzie na publikację orzeczenia o ułaskawieniu, jeśli jest przewidziane.

Jak przebiega procedura rozpatrzenia wniosku o ułaskawienie?

Wniosek trafia do sądu pierwszej instancji, który ma 2 miesiące na jego rozpatrzenie. Sąd wydaje opinię wraz z aktami sprawy, które przekazuje Prokuratorowi Generalnemu. Prokurator Generalny również wydaje opinię i całość dokumentacji przesyła Prezydentowi RP. Prezydent RP podejmuje ostateczną decyzję, mając pełną swobodę prawną.

Czy Prezydent RP musi kierować się opinią sądu i prokuratora?

Nie, Prezydent jest niezależnym organem, który ma prerogatywę udzielenia łaski według własnego uznania. Może ułaskawić osobę nawet bez opinii sądów i prokuratora, a także z własnej inicjatywy.

Czy wniosek o ułaskawienie można cofnąć?

Tak, wnioskodawca ma prawo w każdej chwili wycofać wniosek o ułaskawienie. Cofnięcie jest skuteczne, jeśli nastąpi zanim Prezydent podejmie decyzję.

Czy postępowanie o ułaskawienie wstrzymuje wykonanie kary?

W niektórych przypadkach sąd lub Prokurator Generalny mogą zawiesić wykonanie kary lub jej część do czasu rozstrzygnięcia sprawy o ułaskawienie. W praktyce oznacza to przerwę w odbywaniu kary, która może być ważna dla osadzonych.

Jakie skutki ma ułaskawienie?

Darowanie kary lub jej części, złagodzenie środka karnego lub jego zmiana na łagodniejszy, zatarcie skazania, co ma znaczenie prawne i społeczne, umożliwiając np. uzyskanie czystego świadectwa karnego, zaspokojenie aspektów humanitarnych i sprawiedliwości społecznej w indywidualnych sytuacjach.

Czy ułaskawienie ma wymiar prawny czy tylko symboliczny?

Ułaskawienie ma pełne skutki prawne, wywołuje skutki takie jak umorzenie dalszego wykonywania kary, zatarcie skazania i inne, zgodnie z decyzją Prezydenta RP. Jest to realny środek interwencji w system wymiaru sprawiedliwości.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy prawnika przy składaniu wniosku o ułaskawienie?

Prawnik przygotuje profesjonalny, dobrze uzasadniony wniosek zwiększający szanse na pozytywne rozpatrzenie, zadba o wybór właściwej drogi proceduralnej i prawidłowość formalną dokumentów, reprezentuje klienta przed sądem i innymi organami w toku postępowania ułaskawieniowego, doradza w zakresie możliwych wariantów i konsekwencji ułaskawienia, pomaga również w sytuacji odwołania się od negatywnej decyzji Prezydenta.