- Przeszukanie -
Co to jest przeszukanie?
Przeszukanie to czynność procesowa mająca na celu wykrycie lub zatrzymanie albo przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej, a także znalezienie rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym lub karnoskarbowym.
Co podlega przeszukaniu?
Można dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc oraz osoby, jej odzieży i podręcznych przedmiotów. Na analogicznych do opisanych niżej zasadach Policja lub prokurator ma także prawo do przeszukania zasobów komputerów i zatrzymywania urządzeń informatycznych i nośników informacji.
Kto może dokonać przeszukania?
Przeszukania może dokonać prokurator albo – najczęściej – Policja, na polecenie sądu lub prokuratora.
Na jakiej podstawie odbywa się przeszukanie?
Przeszukanie co do zasady odbywa się na podstawie postanowienia sądu lub prokuratora. Okazanie postanowienia jest obowiązkiem organu przeszukującego.
Jednakże wypadkach nie cierpiących zwłoki, jeżeli postanowienie sądu lub prokuratora nie mogło zostać wydane, Policja może dokonać przeszukania w oparciu o nakaz kierownika swojej jednostki (np. komendanta), a nawet w oparciu jedynie o legitymację służbową – w każdym przypadku funkcjonariusze są obowiązani okazać wskazane dokumenty. Ponadto w takim wypadku Policja zwraca się niezwłocznie do sądu lub prokuratora o zatwierdzenie przeszukania.
Postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie zatwierdzenia należy doręczyć osobie, u której dokonano przeszukania, w terminie 7 dni od daty czynności na zgłoszone do protokołu żądanie tej osoby.
Osoba przeszukiwana powinna umożliwić dokonanie przeszukania. Sprzeciwianie się nie ma sensu i może jedynie doprowadzić do pogorszenia sytuacji procesowej.
O czym pamiętać przy przeszukaniu?
Osoba przeszukiwana w każdym wypadku powinna zgłosić do protokołu żądanie doręczenia postanowienia, będącego podstawą przeszukania. Ma także prawo żądać udział przy czynności adwokata lub radcy prawnego. Jednakże oczekiwanie na prawnika nie wstrzymuje automatycznie czynności przeszukania.
Czy na postanowienie o przeszukaniu lub zatrzymaniu rzeczy przysługuje zażalenie?
Na postanowienie dotyczące przeszukania i zatrzymania rzeczy przysługuje zażalenie do sądu. Zażalenie służy osobie, której prawa zostały naruszone w wyniku przeprowadzonej czynności (art. 236 kodeksu postępowania karnego)
Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Kto może być obecny przy przeszukaniu?
Przeszukanie powinno odbywać się w obecności gospodarza lokalu (właściciela, posiadacza, najemcy), który przed rozpoczęciem przeszukania musi zostać zawiadomiony o celu przeszukania i wezwany do dobrowolnego wydania rzeczy przez funkcjonariusza (art. 224 § 1 k.p.k.). Gospodarz lokalu ma prawo być obecny przy przeszukaniu. Gospodarz może ponadto wskazać osobę, która również będzie miała prawo być obecna, o ile jej obecność nie uniemożliwi lub nie utrudni w istotny sposób przeszukania. Taką osobą może być pracownik (art. 224 § 2 k.p.k.)
Jeżeli przeszukanie odbywa się pod nieobecność gospodarza lokalu, przeszukanie musi odbyć się w obecności przynajmniej jednego sąsiada (art. 224 § 3 k.p.k.).
Osoba, u której dochodzi do przeszukania ma prawo żądać udział w czynności przeszukania adwokata lub radcy prawnego. Jednakże oczekiwanie na prawnika nie wstrzymuje automatycznie czynności przeszukania dlatego też powinniśmy niezwłocznie skontaktować się z prawnikiem i poprosić o jego natychmiastowy udział.
Przeszukanie lub zatrzymanie rzeczy powinno być dokonane zgodnie z celem tej czynności, z zachowaniem umiaru i poszanowania godności osób, których dotyczy czynność, a także bez wyrządzania niepotrzebnych szkód i dolegliwości (art. 227 k.p.k.).
Przeszukanie osoby i odzieży na niej powinno być w miarę możliwości dokonane przez funkcjonariusza tej samej płci (art. 223 k.p.k.).
Nasze usługi obejmują w szczególności:
- reprezentację i asystę w przypadku przeszukania;
- sporządzenie zażalenia na postanowienie w przedmiocie przeszukania i zatrzymania rzeczy;
- sporządzenie wniosku o zwrot rzeczy zajętych w postępowaniu karnym.
Masz problem? Potrzebujesz wsparcia w związku z przeszukaniem? Nie zwlekaj!
Skontaktuj się z nami!
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Czym jest przeszukanie i jaki jest jego cel w postępowaniu karnym?
Przeszukanie to procesowa czynność dowodowa o charakterze przymusowym, polegająca na dokładnym oglądaniu i kontrolowaniu pomieszczeń, rzeczy lub osoby, mająca na celu: wykrycie lub zatrzymanie osoby podejrzanej, znalezienie rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie karnej, znalezienie rzeczy podlegających zajęciu, ochronie lub zabezpieczeniu, przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej. Przeszukanie jest środkiem ingerującym w prawa i wolności osobiste gwarantowane m.in. przez Konstytucję RP i dlatego musi odbywać się z zachowaniem ścisłych zasad proceduralnych oraz poszanowania godności osoby.
Kto jest uprawniony do przeprowadzenia przeszukania?
Przeszukanie może przeprowadzić prokurator, Policja lub inne uprawnione organy ścigania, na podstawie postanowienia sądu lub własnej decyzji w sytuacjach niecierpiących zwłoki. W wyjątkowych przypadkach przeszukanie można wykonać bez uprzedniego postanowienia, jednak organ musi niezwłocznie uzyskać jego zatwierdzenie od prokuratora lub sądu. Przeszukanie osoby powinno być dokonywane przez funkcjonariusza tej samej płci i w sposób ograniczający do minimum naruszenia prywatności.
Jakie warunki muszą być spełnione, aby przeprowadzić legalne przeszukanie?
Musi istnieć uzasadniona podstawa do przypuszczenia, że osoba podejrzana lub poszukiwane rzeczy znajdują się w danym miejscu. Przeszukanie musi być związane z celami postępowania karnego, takimi jak znalezienie dowodów lub zatrzymanie podejrzanego. Czynność musi być zgodna z zasadą proporcjonalności i umiaru, wykonywana z poszanowaniem praw i godności osoby przeszukiwanej. Przeprowadzenie przeszukania wymaga postanowienia sądu lub prokuratora, chyba że zachodzi pilna potrzeba działania.
Jak wygląda procedura przeprowadzenia przeszukania?
Przed rozpoczęciem czynności osoby uprawnione do przeszukania powinny okazać stosowne upoważnienia i poinformować osobę przeszukiwaną o przyczynach i celu przeszukania. Przeszukanie pomieszczeń odbywa się poprzez dokładne obejrzenie i sprawdzenie wszystkich zakamarków, które mogą kryć poszukiwane osoby lub przedmioty. Przeszukanie osoby polega na kontroli odzieży, bagażu oraz, w uzasadnionych przypadkach, ciała i pomieszczeń osobistych (w sposób nie naruszający godności). Wszystkie czynności muszą być udokumentowane w protokole zawierającym opis przebiegu, znalezione rzeczy oraz oświadczenia uczestników.
Jakie prawa ma osoba poddawana przeszukaniu?
Prawo do informacji o przyczynach i celu przeszukania, prawo do obecności obrońcy podczas czynności, prawo do nieodmawiania współpracy, z zachowaniem prawa do milczenia, prawo do zachowania godności i intymności, w tym by przeszukanie osoby przeprowadzała osoba tej samej płci, prawo do otrzymania odpisu protokołu przeszukania i zgłoszenia zastrzeżeń do przebiegu czynności.
Co się dzieje z rzeczami znalezionymi podczas przeszukania?
Rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie lub podlegające zabezpieczeniu są zatrzymywane przez organy ścigania i rejestrowane. Osoba, u której rzecz została zatrzymana, ma prawo otrzymać potwierdzenie odbioru rzeczy oraz prawo do zgłaszania roszczeń o zwrot. Jeśli zatrzymane rzeczy nie są niezbędne do postępowania, powinny zostać zwrócone niezwłocznie po zakończeniu czynności.
Czy przeszukanie może być wykonane bez postanowienia sądu lub prokuratora?
Tak, ale tylko w sytuacjach niecierpiących zwłoki, np. gdy jest realna obawa ucieczki podejrzanego lub zatarcia śladów przestępstwa. W takich przypadkach organ dokonujący przeszukania musi jak najszybciej uzyskać zatwierdzenie tej czynności od prokuratora lub sądu.
Jakie są sankcje za nielegalne przeszukanie?
Bezprawne przeszukanie może prowadzić do unieważnienia zebranego materiału dowodowego, co ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania karnego. Osoba pokrzywdzona nielegalnym przeszukaniem może dochodzić odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych. Funkcjonariusze dokonujący bezprawnego przeszukania mogą ponieść konsekwencje dyscyplinarne lub karne.
Jak długo może trwać przeszukanie?
Przeszukanie powinno być przeprowadzone w możliwie najkrótszym czasie, z poszanowaniem praw i godności osoby przeszukiwanej, czas może różnić się w zależności od skali przeszukiwanych pomieszczeń i liczby rzeczy, procedura powinna być efektywna, ale nie może powodować niepotrzebnych utrudnień.
Dlaczego warto mieć profesjonalną pomoc prawną podczas przeszukania?
Prawnik może uczestniczyć w czynnościach, kontrolując przestrzeganie prawa i poszanowanie praw zatrzymanego. Doradza, jak reagować na ewentualne naruszenia oraz jakie kroki procesowe podjąć po przeszukaniu. Pomaga w składaniu zastrzeżeń do protokołu, wniosków dowodowych i dalszych kroków obrony w postępowaniu karnym. Zapewnia wsparcie w kwestionowaniu nielegalności przeszukania, co może mieć wpływ na przebieg całej sprawy.