- List gończy -

Czym jest list gończy?

List gończy specjalny dokument (postanowienie sądu lub prokuratora), który powoduje, iż ukrywająca się osoba oskarżony/podejrzany lub skazany prawomocnym wyrokiem sądu jest poszukiwana. Wydanie listu gończego jest poprzedzone wydaniem postanowienia o tymczasowym aresztowaniu osoby poszukiwanej, dlatego w przypadku zatrzymania osoby podejmowane są kroki z doprowadzeniem jej do prokuratora i zapada kluczowa decyzja o zwróceniu się z wnioskiem do sądu o przedłużenie stosowania tymczasowego aresztowania lub decyzja o jego uchyleniu.

Procedura dotycząca wydania listu gończego i wymagania formalne, jakie muszą zostać spełnione, by mógł on zostać wydany zostały uregulowane w art. 278-280 Kodeksu postępowania karnego.

Za kim może zostać wydany list gończy?

Wydanie listu gończego może mieć miejsce zarówno w toku postępowania przygotowawczego, a więc dotyczyć podejrzanego, w toku postępowania sądowego, a więc dotyczyć oskarżonego, a nawet już po zakończeniu postępowania karnego, a więc będzie mowa o skazanym prawomocnym wyrokiem sądu. Podkreślić należy, iż wydanie postanowienia musi dotyczyć osoby ukrywającej się, a więc muszą istnieć przesłanki – wiedza organów o tym, iż osoba pozostająca w zainteresowaniu nie jest dostępna, a nawet podjęła kroki mające na celu ukrywanie się. Dlatego zakładać należy, iż przed tą decyzją organy ścigania podejmą wzmożone kroki mające na celu ustalenie miejsca przebywania osoby pozostającej w zainteresowaniu.

Przed wydaniem postanowienia o poszukiwaniu kogoś listem gończym, musi dojść do wydania postanowienia o tymczasowym aresztowaniu osoby ściganej lub skazanego prawomocnym wyrokiem sądu. Postanowienie to wydaje sąd. Do listu gończego dołącza się odpisy aktu oskarżenia i postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, a także nakaz przyjęcia oskarżonego do aresztu śledczego.

Jakie informacje zamieszczane są w liście gończym?

W treści listu gończego podawane są precyzyjne informacja dotyczące osoby poszukiwanej. Przede wszystkim wskazuje się dane organu, który wydał postanowienie o poszukiwaniu listem gończym, a więc sądu lub prokuratora. Zawiera się również precyzyjne informacje i dane o osobie, które mogą ułatwić jej poszukiwanie, przede wszystkim personalia, rysopis, znaki szczególne, miejsce zamieszkania i pracy, z dołączeniem w miarę możliwości fotografii poszukiwanego. Podaje się także informację o treści zarzutu postawionego oskarżonemu oraz o postanowieniu o jego tymczasowym aresztowaniu albo o zapadłym wyroku.

Z uwagi na fakt, iż wydanie listu gończego wiąże się z potencjalną współpracą społeczeństwa w poszukiwaniu osoby pozostającej w zainteresowaniu organów, w treści wzywa się każdego, kto zna miejsce pobytu poszukiwanego, do zawiadomienia o tym najbliższej jednostki Policji, prokuratora lub sądu. Jednocześnie, zamieszcza się ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej za ukrywanie poszukiwanego lub pomaganie mu w ucieczce.

W jaki sposób rozpowszechnia się list gończy?

Współcześnie wykorzystuje się wszelkie media do rozpowszechnienia listu gończego i działanie w tym zakresie nie jest ograniczone. Oznacza to, iż w zależności od osoby poszukiwanej i determinacji organów informacje o liście gończym mogą być rozpowszechnione przez rozesłanie, rozplakatowanie lub opublikowanie, w szczególności za pomocą prasy, radia i telewizji. Założeniem jest, iż list gończy jest opublikowany za pomocą Internetu, co oznacza, iż pojawi się on co najmniej stronach internetowych organów ścigania, jednak w tym zakresie sąd lub prokurator może podjąć odrębną decyzję.

Zachętą do współpracy w poszukiwaniu osoby objętej listem gończym jest możliwość wyznaczenia nagrody za ujęcie lub przyczynienie się do ujęcia poszukiwanego o czym również zamieszcza się informacje. Osoba udzielająca pomocy w ujęciu poszukiwanego może również liczyć na zapewnienie o utrzymaniu w tajemnicy jej danych.

Czy można zaskarżyć wydanie postanowienia o poszukiwaniu listem gończym?

Wydanie postanowienia o poszukiwaniu listem gończym co do zasady nie jest zaskarżalne. Należy jednak pamiętać, iż list gończy składa się z dwóch elementów:

1. postanowienia o tymczasowym aresztowaniu poszukiwanego,
2. postanowienia o poszukiwaniu listem gończym

i właśnie w procedurze tymczasowego aresztowania należy podejmować działania mające na celu procesową walkę związaną z wydaniem postanowienia w tej sprawie, jak i możliwością jego zaskarżenia. Bez tymczasowego aresztowania nie może być wydany list gończy co oznacza konieczność aktywnej reprezentacji i działań już na tym etapie. Czynności obrońcy związane z tymczasowym aresztowaniem to nie tylko posiedzenie sądowe, ale także swojego rodzaju „negocjacje” z prokuratorem prowadzącym lub nadzorującym postępowanie przygotowawcze celem ustalenia innych możliwości prawnych, choćby wydanie listu żelaznego w sprawie, która będzie gwarantowała pozostawanie osoby na wolności w czasie trwania procesu karnego.

Jaki jest czas obowiązywania listu gończego?

Wydanie listu gończego powoduje, iż osoba poszukiwana zostanie zatrzymana, a następnie niezwłocznie doprowadzona do prokuratury lub sądu.

Zdarza się, iż osoby za którymi wydane są listy gończe nie przebywają od wielu lat na terenie kraju, a o wydaniu listu gończego dowiadują się z mediów lub co gorsza w czasie kontroli granicznej związanej z podróżą i wydanym np. Europejskim Nakazem Aresztowania (ENA).

Pamiętać należy, iż list gończy nie wygasa, nie jest on też wydawany na określony czas. Obowiązywanie listu gończego będzie więc związane z prowadzonym postępowaniem karnym i terminami przedawnienia przestępstwa, co oznacza, iż będzie on obowiązywał przez bardzo długi czas.

Terminy przedawnienia w Polsce to:

• 40 – gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa;
• 20 – gdy czyn stanowi inną zbrodnię;
• 15 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat;
• 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata;
• 5 – gdy chodzi o pozostałe występki.       

Jednak podkreślić należy, iż są to podstawowe terminy określone w art. 101 k.k., a bieg przedawnienia może zostać wstrzymany lub przedłużony z uwagi na dodatkowe okoliczności – które należy omówić z prawnikiem.

List gończy a Europejski Nakaz Aresztowania i Czerwona Nota Interpolu.

Sam list gończy będzie obowiązywał na terenie kraju i dotyczył działań krajowych organów ścigania. Pamiętać należy jednak, iż nawet przebywając poza granicami kraju, w przypadku poszukiwania listem gończym informacja o miejscu zamieszkania może zostać przekazana do Polski co spowoduje dalsze działania procesowe.

Poszukiwanie na terenie Europy związane jest z Europejskim Nakazem Aresztowania (ENA), który wydawany jest w oddzielnej procedurze, jednak rozszerza możliwość poszukiwania i zatrzymania osoby ukrywające się niemal na całą Europę.

Oczywiście możliwe są dalsze ofensywne sposoby poszukiwania osoby ukrywającej się, a więc wydanie Czerwonej Noty Interpol (tzw. red notice), co spowoduje, iż informacja o tym zostanie umieszczona w systemie Interpol i wszystkie państwa należące do tej organizacji – a jest ich obecnie 195 – będą miały wiedzę o treści listu gończego oraz będą uczestniczyły w poszukiwaniu osoby pozostającej w zainteresowaniu Polskich organów ścigania.

Dlatego istotne jest podjęcie już po pierwszych sygnałach związanych z poszukiwaniem osoby, działań obrońcy związanych możliwymi środkami prawnymi, związanymi z ewentualnym uchyleniem listu gończego i możliwością udziału w procesie karnym z tzw. wolnej stopy.

W zakresie spraw związanych z wydaniem listu gończego Kancelaria Kopeć & Zaborowski oferuje:

• szczegółowe omówienie instytucji listu gończego, jego konstrukcji, zakresu czynności podejmowanych przez organy ścigania i wynikającej z niego problematyki leżącej po stronie oskarżonego (podejrzanego);
• analizę sytuacji prawnej i faktycznej osoby, która jest poszukiwana listem gończym;
• przygotowanie materiałów związanych z przesłuchaniem przed prokuratorem i/lub sądem w związku z ewentualnym zatrzymaniem osoby poszukiwanej;
• kontakt z prokuratorem prowadzącym sprawę i ustalenia w zakresie wystąpienia przez niego z wnioskiem o przedłużenie tymczasowego aresztowania poszukiwanego po jego ew. zatrzymaniu lub też rozważenia zastosowania środków o charakterze wolnościowym;
• czynny udział w przesłuchaniu w prokuratorze oraz w razie potrzeby w sądzie w związku z ewentualnym wnioskiem prokuratora o dalsze zastosowanie tymczasowego aresztowania;
• sporządzenie zażalenia na postanowienie o zastosowaniu przez sąd tymczasowego aresztowania, ewentualnie zażalenia na zastosowane przez prokuratora środki o charakterze wolnościowym – jeżeli ich zakres jest niekorzystny dla poszukiwanego.

Nasi eksperci z prawa karnego specjalizujący się w kwestiach dotyczących listu gończego są gotowi do pomocy!

Skontaktuj się z nami!