- Oszustwa -
Termin ten potocznie oznacza świadome wprowadzenie kogoś w błąd lub wyzyskanie czyjegoś błędu dla własnej korzyści. Ofiarami przestępstwa oszustwa padają zarówno osoby fizyczne jak i przedsiębiorstwa czy instytucje finansowe. Sprawcy często posługują się nieprawdziwymi danymi lub kryją się za tzw. słupami, lub stosują inne wyrafinowane metody, przez co trudno jest ich namierzyć.
Nowe i bardziej kreatywne metody działania przestępców pojawiają się wraz z rozwojem technologii i nowych instrumentów płatniczych a także w związku z różnymi anomaliami na rynku lub na świecie stwarzającymi idealne do tego warunki.
Poniżej przedstawiamy przykładowe metody jakimi posługują się sprawcy oszustw:
Oszustwo kryptowalutowe (Crypto asset frauds)
- przestępstwa związane z kryptowalutami, w tym tak zwane oszustwa inwestycyjne. W przypadku tego typu przestępstw oszuści wykorzystując wzmożone zainteresowanie inwestycjami w wirtualne waluty podszywają się pod platformy inwestycyjne oferując szybki i wysoki zysk. Skala przestępstw kryptowalutowych zarówno na rynkach międzynarodowych jak i w Polsce jest coraz większa, a straty w największych kradzieżach cyfrowych aktywów opiewają na setki miliony dolarów (Ronin Network, japoński Coincheck oraz Mt. Gox). W Polsce najbardziej powszechnym oszustwem kryptowalutowym jest podszywanie się pod pracownika Binance – największej giełdy kryptowalut na świecie.
Schemat Ponziego / Ponzi scheme
- jest to rodzaj oszustwa inwestycyjnego, w którym istniejący inwestorzy wypłacają zwroty z inwestycji z kapitału pochodzącego od nowych inwestorów. W tego typu oszustwie oszust czerpie zyski w formie prowizji od „inwestycji” lub zwyczajnie znikając z funduszami inwestorów. Inwestorom obiecywany jest wysoki zysk przy niewielkim lub wręcz zerowym ryzyku. Dzięki nowym wpłatom od inwestorów, oszuści wypłacają część środków poprzednim inwestorom z część zachowują dla siebie. Z uwagi na brak legalnych źródeł zysków lub ich niewielki udział, ten proceder wymaga stałego wpływu nowych funduszy. Dochodzi do upadku schematu gdy pozyskiwanie nowych inwestorów staje się trudna lub gdy zbyt wielu inwestorów dokonuje wypłaty środków.
Piramida finansowa
- tak jak schemat Ponziego opierają się na wspólnym koncepcie, tj. oszukaniu nieświadomych osób poprzez obietnicę znacznych dochodów lub zwrotów z inwestycji, istnieją jednak między nimi zasadnicze różnice. Piramida finansowa opiera się na pozyskiwaniu nowych osób, które z kolei będą kontynuować pozyskiwanie następnych osób i tak dalej. Największe zyski czerpią osoby znajdujące się na szczycie piramidy, a w związku z większymi zarobkami są w stanie zachęcić więcej osób do przyłączenia się. Wraz z dołączeniem kolejnych osób, do piramidy trafia większa suma pieniędzy, która przekazywana jest osobom znajdującym się wyżej w hierarchii, a Ci znajdujący się na samym dole tracą.
Piramida finansowa może wyglądać jak legalna praktyka marketingu wielopoziomowego zwanego też marketingiem sieciowym (Multi Level Marketing – MLM). Jest to rodzaj dystrybucji towarów i usług z pominięciem tradycyjnych miejsc dokonywania zakupów i powszechnej formy reklamy. Polega on na tworzeniu sieci kontaktów i sprzedaży na zasadzie osobistych poleceń. Najczęściej kojarzony jest ze sprzedażą kosmetyków, choć w rzeczywistości zakres oferowanych rodzajów usług i towarów jest dowolny. Jest to bardzo prężnie rozwijająca się forma sprzedaży w obu Amerykach, w tym szczególnie w Stanach Zjednoczonych. To co odróżnia MLM od piramidy finansowej to powiązanie zysku z realną sprzedażą produktów i prowizji. W przypadku piramidy finansowej zyski związane są z liczbą pozyskanych osób. W Polsce organizowanie bądź kierowanie systemem promocyjnym typu „piramida” jest uznawane za czyn nieuczciwej konkurencji, który jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Oszustwo ubezpieczeniowe
W Polsce kładzie się coraz większy nacisk na wykrywanie nadużyć finansowych i ściganie ich sprawców. W ostatnich latach wprowadzone zostały reformy mające na celu usprawnienie zwalczania przestępczości, w tym m.in. zostały ujednolicone przepisy o kontrolach celnych i skarbowych i powołana została Krajowa Administracja Skarbowa, w ramach której działają wyspecjalizowane jednostki do zwalczania przestępczości celno-skarbowej. Analitycy KAS dokonują szerokiej weryfikacji danych podatkowych wykrywając wszelkie anomalie i analizując je pod kątem działalności karnej. Ponadto, nowelizacja polskich przepisów kodeksu karnego wprowadziła surowe sankcje za niektóre przestępstwa, w tym za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, m.in. za wprowadzenie pustej faktury do obrotu gospodarczego z kwotą należności przekraczającą 10 mln zł brutto, za które grozi kara nawet do 25 lat pozbawienia wolności.
Zakres świadczonych przez kancelarię Kopeć & Zaborowski usług w zakresie oszustw obejmuje m.in.:
- doradztwo prawne mające na celu naprawienie szkody wyrządzonej przestępstwem, w tym sporządzanie zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
- reprezentację Klienta jako pokrzywdzonego w postępowaniach karnych i karno-gospodarczych zarówno na etapie postępowania przygotowawczego jak i sądowego;
- wsparcie w bieżących kontaktach z organami ścigania oraz wymiarem sprawiedliwości;
- prowadzenie wewnętrznych postępowań wyjaśniających w przypadku podejrzenia oszustwa;
- prowadzenie szkoleń.
Masz problem? Potrzebujesz wsparcia w związku z oszustwem? Nie zwlekaj!
Skontaktuj się z nami!
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Czym jest oszustwo w świetle prawa?
Oszustwo to przestępstwo polegające na świadomym wprowadzeniu innej osoby w błąd lub wykorzystaniu jej błędu w celu uzyskania korzyści majątkowej lub osobistej. Zostało uregulowane w art. 286 Kodeksu karnego. Sprawca działa z premedytacją – liczy na to, że ofiara podejmie niekorzystną dla siebie decyzję, np. podpisze umowę, zapłaci za towar, którego nie otrzyma.
Jakie są przykłady oszustw spotykanych w praktyce?
Najczęściej spotykane formy oszustwa to: fałszywe oferty sprzedaży w internecie, wyłudzanie pożyczek i kredytów, „phishing” i inne oszustwa internetowe, piramidy finansowe i systemy Ponziego, wyłudzenia podatkowe i karuzele VAT, podszywanie się pod instytucje (np. banki) w celu uzyskania danych osobowych.
Jakie przepisy prawa regulują odpowiedzialność za oszustwo?
Podstawą jest art. 286 Kodeksu karnego, który przewiduje karę od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. W przypadku oszustw gospodarczych mogą mieć też zastosowanie inne przepisy, np. dotyczące fałszerstw dokumentów (art. 270 k.k.), przestępstw skarbowych czy ustaw dotyczących obrotu gospodarczego i ochrony konsumentów.
Jakie są konsekwencje prawne popełnienia oszustwa?
Sprawca może podlegać: karze więzienia (od 6 miesięcy do 8 lat), grzywnie, obowiązkowi naprawienia szkody lub zwrotu wyłudzonych korzyści, zakazowi prowadzenia działalności gospodarczej. Kary są surowsze, gdy oszustwo popełniono w stosunku do mienia znacznej wartości albo w ramach zorganizowanej grupy przestępczej.
Jak odróżnić oszustwo od sporu cywilnoprawnego?
Granica bywa cienka. Kluczowe są: zamiar sprawcy – jeśli od początku wiedział, że nie wywiąże się z umowy, to jest to oszustwo, wprowadzenie w błąd – jeżeli druga strona została celowo oszukana co do okoliczności transakcji, mamy do czynienia z przestępstwem, charakter naruszenia – zwykły brak zapłaty bywa kwestią cywilną, ale świadome wprowadzenie w błąd to już sprawa karna.
Jakie są najczęstsze oszustwa w internecie?
W sieci przestępcy stosują m.in.: fałszywe sklepy internetowe, e-maile i SMS-y phishingowe wyłudzające loginy i hasła, oszustwa związane z fałszywymi inwestycjami w kryptowaluty, sprzedaż nieistniejących biletów, usług lub subskrypcji, przechwytywanie danych kart płatniczych poprzez fałszywe strony płatności.
Jak można udowodnić oszustwo?
Dowodami mogą być: umowy, faktury i potwierdzenia przelewów, korespondencja (e-mail, SMS, komunikatory), zeznania świadków, analiza logów systemowych w przypadku oszustw internetowych, opinie biegłych. Często kluczowe znaczenie ma szybkie zabezpieczenie dokumentacji i cyfrowych śladów działań sprawcy.
Kto może zgłosić sprawę o oszustwo i gdzie to zrobić?
Zawiadomienie o podejrzeniu oszustwa może złożyć każda poszkodowana osoba – zarówno prywatna, jak i przedsiębiorca. Zgłoszenie dokonywane jest na policji lub w prokuraturze. W przypadku oszustw gospodarczych możliwe jest także wszczęcie postępowania cywilnego o odszkodowanie.
Jak kancelaria prawna może pomóc osobom poszkodowanym oszustwem?
Kancelaria wspiera poprzez: przygotowanie zawiadomienia o przestępstwie i zebranie dowodów, reprezentację pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, dochodzenie odszkodowania i zwrotu utraconych środków, wsparcie w negocjacjach i mediacjach, jeśli odzyskanie pieniędzy możliwe jest polubownie. Dzięki temu poszkodowany zyskuje większe szanse na skuteczną ochronę swoich interesów.
Jak chronić się przed oszustwami?
Podstawowe zasady to: weryfikacja kontrahentów i sprawdzanie opinii o nich, ostrożność przy zakupach internetowych – korzystanie tylko z wiarygodnych sklepów, unikanie przesyłania dokumentów i danych na prośbę niezweryfikowanych nadawców, ostrożność wobec „zbyt atrakcyjnych” inwestycji, zabezpieczanie haseł i korzystanie z dwuskładnikowego uwierzytelniania, regularne szkolenie pracowników w firmie w zakresie cyberbezpieczeństwa.






