- Alimenty -
Czym są alimenty?
Alimenty to obowiązek polegający na dostarczaniu przez zobowiązanego środków utrzymania niezbędnych do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego. Mówiąc prościej – to dodatkowe pieniądze pozwalające pokryć podstawowe wydatki związane chociażby z opłatą za najem mieszkania, opłacić ratę kredytu, pokryć wydatki na jedzenie, opłatę za szkołę czy też studia.
Kiedy sąd przyzna alimenty na dzieci?
Rodzice zobowiązani są do utrzymywania swoich małoletnich dzieci, które nie są w stanie utrzymać się same. Rodzice zwolnieni są z obowiązków alimentacyjnych wobec dzieci, jeśli dochody z majątku należącego do małoletnich wystarczają na pokrycie kosztów ich utrzymania i wychowania.
Świadczenia alimentacyjne (alimenty) nie muszą być ustalone przez sąd. Rodzice wspólnego małoletniego dziecka mogą na drodze pozasądowej uzgodnić kwotę oraz termin przekazywania środków na utrzymanie małoletniego dziecka. W przypadku gdy rodzice nie są w stanie wypracować wspólnego stanowiska, pomocne może być przeprowadzenie mediacji.
Brak porozumienia stwarza konieczność wszczęcia postępowania sądowego. W przypadku gdy alimenty mają zostać orzeczone na dziecko, które nie ukończyło 18 roku życia, pozew o alimenty wnosi rodzic jako przedstawiciel ustawowy małoletniego.
Sądem właściwym w sprawach o alimenty będzie sąd rejonowy miejsca zamieszkania pozwanego (tego rodzica, który ma płacić alimenty) lub miejsca zamieszkania uprawnionego (dziecka) – wyboru dokonuje rodzic wnoszący powództwo. Pozew w sprawie o alimenty musi zawierać wszelkie elementy pisma procesowego.
Pozew w sprawie o zasądzenie alimentów nie podlega opłacie. Istotnym elementem takiego pozwu jest wskazanie wartości sporu. W tego rodzaju sprawach, wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za jeden rok. Jeśli zatem będziemy dochodzili kwoty 1000 zł miesięcznie, to wartość przedmiotu sporu wyniesie 12 000 zł.
Najtrudniejszym elementem spraw o zasądzenie alimentów jest właściwe przygotowanie materiału dowodowego już przed wszczęciem postępowania sądowego. W tym celu rodzic powinien szczegółowo wyliczyć koszty utrzymania małoletniego takie jak: odzież, środki higieniczne, wyżywienie, hobby, edukacja, leczenie. Koszty należy udowodnić za pomocą faktur imiennych lub rachunków imiennych. Paragony nie posłużą jako dowód w sprawie o alimenty, bowiem nie wskazują kto nabywał produkty.
Jaka jest wysokość alimentów orzekana przez sądy w Polsce?
Sąd określa wysokość alimentów na podstawie dwóch przesłanek: usprawiedliwionych potrzeb małoletniego oraz możliwości majątkowych zobowiązanego.
Istotne jest, że ustalając wysokość alimentów sąd bierze pod uwagę możliwości majątkowe nie zaś rzeczywistą sytuację majątkową zobowiązanego. Oznacza to, że sąd ustali potencjalne możliwości zarobkowe zobowiązanego jeśli pozostając zdolnym do pracy nie pracuje lub wykazuje zarobki znacznie poniżej jego kwalifikacji i możliwości zawodowych.
Świadczenie alimentacyjne może polegać także na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie dziecka. Wówczas na pozostałych zobowiązanych ciąży obowiązek pokrywania kosztów utrzymania lub wychowania małoletniego – w całości lub w części.
Czy sąd może orzec alimenty na rzecz innych członków rodziny?
Alimentów mogą dochodzić także dalsi członkowie rodziny o ile znajdują się w niedostatku. Zobowiązanymi do alimentacji będą krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. W pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny spada na zstępnych, następnie zaś na wstępnych. W przypadku obciążenia krewnych w tym samym stopniu, obowiązek alimentacyjny obciąża ich proporcjonalnie do możliwości zarobkowych i majątkowych.
Warunkiem zasądzenia takich alimentów jest brak możliwości samodzielnego zaspokojenia swoich potrzeb przez uprawnionego, oraz możliwości majątkowe zobowiązanego. Nałożony obowiązek alimentacyjny nie może powodować uszczerbku na utrzymaniu zobowiązanego i jego najbliższej rodziny.
Czy sąd może orzec alimenty na rzecz byłego małżonka?
Małżonek, który znajduje się w niedostatku i nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, może żądać dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. W tym wypadku konieczne staje się wykazanie niedostatku, tj. takiej sytuacji w której uprawniony małżonek nie ma i nie jest w stanie samodzielnie zgromadzić środków na swoje utrzymanie.
W sytuacji kiedy tylko jeden z małżonków uznany zostaje za winnego rozkładu pożycia, małżonek niewinny, którego sytuacja materialna wskutek rozwodu uległa istotnemu pogorszeniu, także może żądać alimentów. W tym wypadku, nie jest wymagane pozostawanie w niedostatku. Konieczne jest wykazanie, że sytuacja materialna małżonka niewinnego – ubiegającego się o alimenty, ulegnie pogorszeniu wskutek rozwodu.
Potrzebujesz wsparcia w obszarze alimentów?
Skontaktuj się z nami!
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Czym są alimenty?
Alimenty to świadczenie pieniężne (a czasem w naturze), którego celem jest zapewnienie środków utrzymania osobie uprawnionej. Najczęściej dotyczą dzieci, ale mogą też dotyczyć innych osób. Podstawa prawna – kodeks rodzinny i opiekuńczy. Cel – zaspokojenie podstawowych potrzeb: jedzenia, mieszkania, edukacji, leczenia, rozwoju. Obowiązek alimentacyjny – wynika z więzi rodzinnych, np. między rodzicami a dziećmi, ale też między małżonkami (np. po rozwodzie) czy nawet innymi krewnymi.
Kto może domagać się alimentów?
Prawo przewiduje szeroki krąg osób uprawnionych do alimentów. Najczęściej: dzieci od swoich rodziców – zarówno małoletnie, jak i pełnoletnie, jeśli uczą się i nie są w stanie się samodzielnie utrzymać. Były małżonek – w określonych sytuacjach po rozwodzie. Inni krewni – np. rodzice od dorosłych dzieci, jeśli znajdują się w niedostatku. W wyjątkowych sytuacjach – alimentów mogą żądać także inne osoby bliskie, jeśli prawo nakłada na nie taki obowiązek.
Jak sąd ustala wysokość alimentów?
Wysokość alimentów nie jest stała i zależy od dwóch głównych czynników: Uzasadnione potrzeby uprawnionego – czyli koszty utrzymania dziecka/osoby uprawnionej, np.: wyżywienie, ubrania, mieszkanie, opłaty za szkołę, zajęcia dodatkowe, lekarstwa, koszty rozwoju i wypoczynku. Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego – nie chodzi tylko o faktyczne, aktualne dochody, ale także o realne możliwości (np. wykształcenie, zawód, rynek pracy). Sąd musi zrównoważyć te dwie wartości i orzeka wysokość alimentów odpowiednią do sytuacji obu stron.
Czy alimenty dotyczą tylko dzieci?
Nie. Choć w praktyce najczęściej są zasądzane na rzecz dzieci, prawo przewiduje również inne sytuacje. Były małżonek – po rozwodzie może żądać alimentów, jeśli: został uznany za niewinnego rozkładu pożycia, a rozwód spowodował istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Rodzice – mogą żądać alimentów od dorosłych dzieci, jeśli znalazły się w niedostatku. Inni krewni – obowiązek alimentacyjny rozciąga się też na linię wstępną i zstępną (dziadkowie–wnuki, dzieci–rodzice).
Czy dziecko pełnoletnie nadal ma prawo do alimentów?
Tak, pełnoletnie dziecko nadal może otrzymywać alimenty, jeśli nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Najczęściej dotyczy dzieci kontynuujących naukę (liceum, studia, szkoły zawodowe). Sąd bada: czy dziecko rzeczywiście się uczy i wykazuje starania, by zdobyć zawód. Wyjątki: gdy pełnoletnie dziecko nie chce się uczyć, nie pracuje i nadużywa prawa do alimentów – rodzic może domagać się uchylenia obowiązku.
Jak długo trzeba płacić alimenty?
Nie ma ustawowo określonego wieku, do którego należy płacić alimenty. W przypadku dzieci – do momentu, aż będą mogły samodzielnie się utrzymywać (np. po skończeniu szkoły lub studiów i podjęciu pracy). W przypadku byłych małżonków: jeśli obie strony były winne rozpadowi i jedna z nich popadnie w niedostatek – obowiązek alimentacyjny trwa max 5 lat, jeśli jeden małżonek był niewinny – alimenty mogą być zasądzone bezterminowo, dopóki sytuacja materialna tego wymaga.
Co zrobić, jeśli ojciec/matka nie płaci alimentów?
Niestety, to częsty problem – ale istnieją skuteczne instrumenty egzekucji prawnej. Egzekucja komornicza – można złożyć wniosek o wszczęcie działań do komornika; alimenty są należnością uprzywilejowaną. Fundusz alimentacyjny – jeśli egzekucja jest bezskuteczna, a dochody rodziny są poniżej określonego progu, można ubiegać się o wypłatę alimentów z tego funduszu. Odpowiedzialność karna – uporczywe uchylanie się od płacenia alimentów jest przestępstwem (art. 209 Kodeksu karnego).
Czy można zmienić wysokość alimentów?
Tak – alimenty nie są ustalone raz na zawsze. Można podwyższyć – gdy wzrosną potrzeby dziecka (np. koszty leczenia, studiów, zajęć dodatkowych). Można obniżyć – gdy zmieni się sytuacja majątkowa lub zdrowotna zobowiązanego (np. utrata pracy, choroba). Tryb postępowania – składa się pozew o zmianę wysokości alimentów do sądu. Każda zmiana musi być odpowiednio udokumentowana.
Czy alimenty można płacić w innej formie niż pieniężna?
Co do zasady – alimenty są świadczeniem pieniężnym. Możliwe wyjątki – jeśli strony się zgodzą, alimenty mogą polegać np. na: opłacaniu rachunków, pokrywaniu kosztów szkoły, zakupie odzieży, sprzętu, lekarstw. Uwaga – sąd orzeka jednak kwotę pieniężną i to ona jest podstawą egzekucji. Inne formy są tylko dodatkowym ustaleniem między stronami.
Czy warto korzystać z pomocy adwokata w sprawie alimentów?
Tak – choć pozew o alimenty można złożyć samodzielnie, profesjonalna pomoc prawnika zwiększa szansę na otrzymanie kwoty adekwatnej do potrzeb uprawnionego. Adwokat pomoże: prawidłowo wyliczyć i udokumentować koszty życia dziecka, przygotować pozew i wnioski dowodowe, reprezentować klienta w sądzie i podczas negocjacji, reagować na sytuacje, gdy zobowiązany nie płaci alimentów. Korzyść – klient zyskuje poczucie bezpieczeństwa i wsparcia w często trudnych, emocjonalnych sprawach rodzinnych.